به پیشنهاد وپیگیری مدرّس اعزامی زبان وادبیات فارسی به اوکراین وبه همّت سفارت جمهوری اسلامی ایران در اوکراین و رایزنی علمی جمهوری اسلامی ایران در اوکراین وبلاروس ، همایش بزرگداشت « حافظ» بانام « صدای سخن عشق» در دهم آبان 1390 درانیسیتوی فیلولوژی دانشگاه ملّی شفچنکوی کی یف با شکوه خاصی برگزار شد. در آغاز این همایش که بااستقبال در خورتوجّهی از علاقه مندان ایرانی واوکراینی به فرهنگ وادبیات ایران وبه ویژه شعرحافظ روبروشد، پروفسور ایوان بوندارنکو، معاون انیسیتوی فیلولوژی، ضمن اظهار خوشنودی از برگزاری این همایش ، به ضرورت ادامة ارتباط فرهنگی بین دوکشور ایران واوکراین پرداخت.
کنفرانس سالانه مباحث ومطالعات فرهنگی ، زبان شناسی وادبی درروز 14 آوریل 2011م./ 25 فروردین 1390 ش. توسط انیسیتوی فیلولوژی دانشگاه ملّی شفچنکوی کی یف -اوکراین برگزارشد. نکته درخور توجّه در این کنفرانس که بنابه گفته مدیر واعضای گروه زبان وادبیات فارسیِ دپارتمان زبان های خاورمیانه این دانشگاه، اهمیت بسزایی دراوکراین دارد وشماردرخوری از استادان و پژوهشگران بزرگ اوکراینی مانند پروفسور تیشینکو وپروفسورسیمینیوک ودانشجویان اوکراینی حضور داشتند، بنابرپیشنهاد مدیر دپارتمان زبان های خاورمیانه ورییس انیسیتوی فیلولوژی دانشگاه ملّی شفچنکو، این جانب درجلسه افتتاحیه و به عنوان اوّلین سخنران این کنفرانس ،سخنرانی کردم .
همایش بزرگداشت فردوسی (سراینده شاهنامه، گنجینة ارزشمند ایران وجهان) به همّت دکتر مهیار علوی مقدّم ، مدرّس اعزامی زبان وادبیات فارسی از سوی مرکز همکاری های علمی بین المللی وزارت علوم، تحقیقات وفناوری به اوکراین وبا مساعدت بخش فرهنگی سفارت ایران در اوکراین در 17 مه 2011م./27 اردیبهشت 1390ش باحضور شماری از استادان مانند دکتر تاتیانا مالنکا ، دکتر علی باکویی ، دکتر اولنا مازه پوا و دکتر آنّا بوچارنیکو، دانشجویان وعلاقه مندان ایرانی واوکراینی ودوستداران حکیم فردوسی دردانشگاه ملّی زبان شناسی کی یف (اینیاز) ، باشکوه خاصی برگزار شد. در آغاز این مراسم، دکتر مهیار علوی مقدّم، مدرّس اعزامی ، هدف های برگزاری این همایش دانشجویی را به این ترتیب برشمرد: بزرگداشت حکیم فردوسی وآشنا کردن بیشتر مخاطبان اوکراینی با این شاعر بزرگ ایرانی- جهانی ؛ بالا بردن سطح زبان فارسی دانشجویان اوکراینی زبان وادبیات فارسی؛ افزایش اعتماد به نفس این دانشجویان در مسیر فراگیری بهتر زبان وادبیات فارسی دراوکراین و تشویق دیگر دانشجویان به حضور بیشتر در این گونه فعالیت های علمی وپژوهشی. سپس 9 تن از دانشجویان دانشگاه ملّی شفچنکو کی یف و دانشگاه ملّی زبان شناسی کی یف، هرکدام به مدّت ده دقیقه به موضوعاتی مانند زندگی فردوسی، پیام شاهنامه ، تدوین حماسه ملّی ایران، موضوعات شاهنامه، ارزش والای شاهنامه، نفوذ شاهنامه در ادبیات جهان، جایگاه زن در شاهنامه و میراث فردوسی پرداختند. در پایان این همایش ، جوایز المپیاد زبان وادبیات فارسی از جانب سفارت ایران در اوکراین و باحضور دکتر علی باکویی، رایزن علمی در دوکشور بلاروس واوکراین به نفرات اوّل تا سوم اهداشد.
پنجمين همايش پژوهش هاي زبان و ادبيات فارسي در تاريخ 10 و 11 آبان ماه 1389 به ميزباني دانشگاه تربيت معلم سبزوار برگزار شد. در اين دو روز در مجموع دو نشست عمومي و سيزده نشست تخصصي در حوزه هاي ادبيات كلاسيك، ادبيات معاصر، نقد ادبي، آسيب شناسي آموزش زبان و ادبيات فارسي، پژوهش هاي تطبيقي و ميان رشته اي، سبك شناسي، ادبيات كودك و نوجوان، زبان و زبان شناسي و آسيب شناسي پژوهش هاي زبان و ادبيات فارسي برگزار شد.
در اين نشست ها 75 مقاله توسط استادان زبان و ادبيات فارسي دانشگاه هاي كشور و دانشجويان تحصيلات تكميلي ارائه شد كه در خلال اين سخنراني ها و پرسش و پاسخ هاي انجام گرفته، مباحث ذيل مطرح شد:
پنجمين همايش پژوهش هاي زبان و ادبيات فارسي در روزهای10 و 11 آبان ماه 1389 دردانشگاه تربيت معلم سبزوار باموفقیت وکامیابی در خور توجهی برگزار شد. در اين همایش، در مجموع در۲نشست عمومي و۱۳ نشست تخصصي75 سخنرانی، توسط پژوهشگران زبان وادبیات فارسی در حوزه هاي ادبيات كلاسيك، ادبيات معاصر، نقد ادبي، آسيب شناسي آموزش زبان و ادبيات فارسي، آسيب شناسي پژوهش هاي زبان و ادبيات فارسي، پژوهش هاي تطبيقي و ميان رشته اي، سبك شناسي، ادبيات كودك و نوجوان و زبان و زبان شناسي ارائه شد. حاضران ومهمانان وسخنرانان این همایش از نظم وترتیب وبرنامه ریزی دقیق وکاربردی بودن مباحث وکیفیت نسبتاْ خوب وگاه عالی سخنرانی ها اظهار خوشنودی می کردند.انتقادها ونادرستی هایی نیزدر همایش دیده می شد که در گزارش دبیران نشست ها بازتاب یافته است. یکی از نکته های در خورتوجه در این همایش بهره مندی از دبیران نشستهای عمومی و تخصصی بود که افزون بروظایفی که برعهده داشتندمانند کمک به مدیریت جلسات لازم بود برایند پیشنهادهاو دیدگاه ها ونظریات گوناگون را در جلسه ی اختتامیه عرضه کنند.
هفته فرهنگ وهنر ایران در روزهای 20تا26 آبان 1389/11تا17 نوامبر 2010 در شهر کی یف،مرکز اوکراین برگزار شد. در کنار نمایشگاه هنر ها وصنایع دستی وآثار زیبای ایرانی، سه همایش با نام های «نقش زبان وادبیات فارسی در پیوندهای فرهنگی وایران شناسی»، «جایگاه موسیقی ایرانی» و«جایگاه سینما وتئاتر در سی سال اخیر» برگزار شد. در همایش نخستین ،دکتر مهیار علوی مقدم استاد اعزامی از دفتر همکارهای بین المللی وزارت علوم،تحقیقات وفناوری به اوکراین در باره ی «پیشینه تاریخی ایران شناسی در شاخه زبان وادبیات فارسی» سخنرانی کرد. وی در این سخنان به جایگاه مباحث ایران شناسی در شرق شناسی، خاستگاه این مباحث،دوره های ایران شناسی ، ایران شناسان بزرگ غربی وپیشینه ی ایران شناسی در جمهوری های شوروی سابق به ویژه اوکراین وسابقه 206 ساله تدریس زبان های شرقی در بعضی شهرهای این کشور و نیز شکل گرفتن مطالعات ایران شناسی وشرق شناسی از 1918 م .در کی یف،پرداخت.چکیده ای از سخنرانی مهیار علوی مقدم به این ترتیب است.:
شعر اوشعر نیست اقلیم است.
تعلّق وپیوند من با حکیم سنایی از دومسیربوده است : یکی با ترجمه ی کتاب Of piety & poetry نوشته ی یوهانس توماس پیتر دِبروین که در سال 1378 با همکاری دوست فاضل ودیرینم ، دکتر محمد جواد مهدوی آن رابه فارسی با نام« حکیم اقلیم عشق» ترجمه ومنتشر کردیم که در عرصه ی سنایی پژوهی کتابی کم مانند است واز نظر گستردگی، نکته یابی، شیوه ی پژوهشی ووسعت دامنه ی منابع ومآخذ بسیار ارزشمند است و، ددیگر مباحث مقدماتی «تازیانه های سلوک» دکتر شفیعی کدکنی که استاد،باب جدیدی را درمباحث سنایی پژوهی گشوده اند ودر این سال ها که گاه وبی گاه سنایی وحدیقه درس داده ام سخت مدیون شفیعی کدکنی بزرگم و همواره وامدار او. همواره نیز حکیم سنایی را شاعری « مظلوم» دانسته ام که بسیاری از همروزگاران وپسینیان اوبهره مند اویند وشگفتا که بسیار در محاق مانده است.
اگرآسیب شناسی ادبيات را در خدمتِ ادبيات بدانيم، بايد صورتهاي كليشهاي و قالبي آسيبشناسي را به كناري بنهيم. اين به سببِ آن است كه ماهيّتِ واقعي ادبيات با مفاهيم كليشهاي وقالبي در تضاد است. ادبيات به مثابهي آينهاي، فراز و فرود و پست و بلند باورها و انديشهها و قبض و بسط فرهنگ يك ملّت را نشان ميدهد.
ادبيات براي دست يافتن به رشد و بالندگي، بايد به درونِ خود، نگاهي آسيبشناختي داشته باشد. بازانديشيِ كاركردهاي ادبيات و شناختِ پيوند ادبيات با انسان و جهان هستي در مصداقها و مدلولها، از ضرورتهايي است كه اهل ادب، بايد همواره به آن بپردازند.
با آن كه در چارچوب ادبيات روشنفكري، يعني ادبيات بروندانشگاهي، كوششهايي در جهت نوسازي ادبيات صورت گرفته، امّا آن ضعف و نابساماني نهادينه شده در ادبيات دروندانشگاهي، بر ادبيات غيرمدْرسي نيز تأثير گذاشته، به گونهاي كه در اين حوزه نيز كمتر منتقد و نظريهپرداز ادبي ميتوان يافت كه با گامهاي استوار در مسير تحوّلي اساسي و بنيادين در بهبود وضعيّت ادبيات حركت كند. به اين نكته نيز بايد توجّه داشت كه وضعيّت تاريخي ما كه دانش و فلسفهي جديد در سرزمينمان كم و بيش نوپاست، چنين ضعف و نابساماني در همهي اجزا و عناصر علمي پديد آمده است، امّا با تاسّف، سطح مباحث ادبي برخلاف انتظار، از سطح ديگر دانشهاي رايج در ايران نيز پايينتر است.
بیروت / ۲۱و ۲۲ اردی بهشت ۱۳۸۹
نخستین همایش بین المللی ادبیات تطبیقی فارسی و عربی به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، الجامعه اللبنانیه ودانشگاه فردوسی مشهد در روزهای 21 و22 اردی بهشت 1389 در «کاخ یونسکو» بیروت با حضور استادان و پژوهشگرانی از ایران، لبنان، اردن، مصر، فرانسه، مراکش و سوریه برگزار شد. دکتر خلیل ابو جهجه، رییس دانشکدهی ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه لبنان، رییس این همایش و دکتر احسان قبول، استاد مدعو زبان و ادبیات فارسی، دبیر علمی این همایش بودند. در مراسم افتتاحیه (21 اردی بهشت 1389) که درتالار اصلی و بزرگ «کاخ یونسکو» برگزار شد پروفسور فکتورالکک (استادادبیات تطبیقی فارسی و عربی و رییس مرکز زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه لبنان)، دکتر خلیل ابو جهجه (رییس دانشکدهی ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه لبنان)، حجت الاسلام محمّد حسین رئیس زاده (رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان) و آقای میرمسعود حسینیان(کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در لبنان) سخنرانی کردند. از ایران، هیاتی 12 نفره در سطحی گسترده از دانشگاههای فردوسی مشهد، تربیت معلم سبزوار، سمنان و کرمان حضور داشتند و به ارائهی دیدگاهها و نظریههای خود پرداختند. 60 خلاصه مقالهی همایش، به کوشش دکتر احسان قبول، دبیر علمی همایش، انتشاریافته بود که در روزهای برگزاری همایش در میان شرکت کنندگان وحاضران توزیع شد.